Inha University Tashkentda sun'iy intellekt laboratoriyasi ochildi

Inha University in Tashkent kampusida 2026 yil 26 iyunda rasmiy ochilgan sun'iy intellekt laboratoriyasi talabalar uchun amaliy mashg'ulotlar, prototiplash va sanoat bilan yaqin hamkorlikni rivojlantirishga qaratilgan yangi makon sifatida tanishtirildi. Ochilish marosimida O‘zbekiston Respublikasi Raqamli Texnologiyalar vaziri Sherzod Shermatov ishtirok etdi va vazirlik axborotida ushbu laboratoriya universitet darajasida tashkil etilgan sun'iy intellekt laboratoriyasi sifatida taqdim etilgani qayd etildi. Laboratoriya ta'lim, mashina o'qitish, ma'lumotlar tahlili va intellektual tizimlar bo'yicha amaliy ko'nikmalar berish niyatida ochilgani tasvirlandi.

Nima bo'ldi — rasmiy ochilish va ko'rgazma

2026-06-26 kuni bo'lib o'tgan ochilish marosimida laboratoriya maydonida talaba loyihalari namoyishi o'tkazildi. Rasmiy bildirishnomaga ko'ra namoyish qilingan ishlar orasida robototexnika, intellektual boshqaruv tizimlari va sun'iy intellektga asoslangan dasturiy yechimlar borligini vazirlik va universitet kommunikatsiyalari qayd etdi. Vazir Sherzod Shermatov tadbirda tijoriylashtirish va sanoat qo'llanmalari haqida so'zlab, laboratoriyaning bozorga yo'naltirilgan yechimlar ustida ishlashiga urg'u berdi. Ochiq ma'lumotlardan ko'rinib turibdiki, ochilish rasmiy hukumat kanallari orqali e'lon qilingan voqea bo'lib, uning asosiy maqsadi ta'lim va amaliyot o'rtasidagi bog'lanishni mustahkamlash deb ta'kidlangan. Shu bilan birga, rasmiy bayonot laboratoriyani "birinchi universitet ichidagi sun'iy intellekt laboratoriyasi" deb ta'riflagan, bu da'vo boshqa oliy ta'lim muassasalari tomonidan e'lon qilingan AI tashabbuslari bilan solishtirilganda noaniqliklarni yuzaga keltirishi mumkin va bu masala keyingi tekshiruvlarni talab qiladi.

Laboratoriyaning maqsadlari va qanday ishlashini kutish mumkin

Rasmiy xabarga ko'ra, laboratoriyaning asosiy vazifalari quyidagicha belgilangan:

• talabalarga sun'iy intellekt va mashina o'qitish bo'yicha amaliy mashg'ulotlar berish;
• talaba va o'qituvchilar loyihalarini prototiplash va namoyish qilish imkoniyatini yaratish;
• sanoat bilan hamkorlikda pilot loyihalar va tijoriylashtirish imkoniyatlarini o'rganish.

Bu yo'nalishlar laboratoriyaning ta'limiy va amaliy rolini aniqlab beradi, lekin rasmiy manbada texnik jihatlar — masalan, apparat jihozlanishi, hisoblash kuchi yoki bulutga kirish hajmi — batafsil ko'rsatilmagan. Shuningdek, laboratoriyaning moliyalashtirish manbalari, uzoq muddatli byudjeti va qaysi ilmiy loyihalar avvalroq qo'llab‑quvvatlanishi haqida aniq ma'lumot yo'q. Bular jurnalistik tekshiruv va universitetning kelgusidagi rasmiy bayonotlarini talab qiladi.

Milliy kontekst: Digital Uzbekistan va universitet strategiyalari bilan bog'lanishi

Laboratoriya ochilishi O‘zbekistonning Digital Uzbekistan siyosati va so'nggi yillarda qabul qilingan sun'iy intellekt siyosat hujjatlari fonida sodir bo'ldi. Hukumat va oliy ta'lim muassasalari o'rtasidagi uyg'unlik, universitetlarda AI infratuzilmasini kengaytirish istagi va ilmiy kadrlarni yetishtirish ehtiyoji bunday tashabbuslarni rag'batlantirmoqda. Rasmiy bayonotda laboratoriya milliy maqsadlar bilan bog'langanligi qayd etilgan, bu esa uni davlat strategiyasining bir qismi sifatida ko'rishga asos beradi. Bir paytning o'zida, "birinchi" deb berilgan ta'rif boshqa universitetlar va institutlar tomonidan ilgari e'lon qilingan AI markazlari bilan taqqoslanishi kerak. Qator universitetlar 2025–2026 yillarda o'zlarining AI strategiyalarini yoki laboratoriyalarini e'lon qilishgan; shuning uchun Inha Universitydagi yangi makonning o'rni va noyobligi aniq ifoda etilishi uchun qo'shimcha taqqoslovchi ma'lumot zarur.

Kimlar qanday foyda oladi — talaba, universitet, sanoat va davlat

Laboratoriyaning ochilishi bir nechta manfaatdor tomonlarga aniq imkoniyatlar yaratadi:

• talaba va o'qituvchilar laboratoriyada real dunyo muammolari ustida ishlash va prototiplar yaratish orqali amaliy tajriba orttiradi;
• universitet ilmiy va ta'lim dasturlarini boyitib, talabalarni jalb qilish va akademik nufuzini oshirish imkoniga ega bo'ladi;
• sanoat kompaniyalari va startaplar universitet bilan hamkorlik qilib, prototiplar va pilot loyihalarni universitet bazasida sinovdan o'tkazishi mumkin;
• davlat uzoq muddatda mahalliy malaka oshishi va texnologik salohiyat rivoji orqali raqamli iqtisodiyot elementlarini mustahkamlashi mumkin.

Vazirlik bayonotida tijoriylashtirish mavzusi alohida ta'kidlangan. Bu laboratoriya amaliy echimlar va bozorda talab qilinadigan xizmatlar yaratish imkoniyatini ko'rsatadi. Biroq tijoriylashtirishning aniq mexanizmlari — intellektual mulk (IP) huquqlari, litsenziya shartnomalari yoki spin‑off kompaniyalar uchun universitet siyosati — hozircha ochiq emas va keyingi bosqichda aniqlanishi muhim.

Cheklovlar, aniqlikni talab qiluvchi savollar va jurnalistik ehtiyojlar

Hozirgi rasmiy ma'lumotlar asosida quyidagi noaniqliklar mavjud:

• jihozlash va hisoblash resurslari: GPUlar, serverlar yoki bulut hisoblash imkoniyati haqida ma'lumot yo'q;
• moliyalashtirish manbalari: ochilish va operatsiyalarni kim doimiy qo'llab‑quvvatlaydi va qanday miqdorda — noma'lum;
• hamkorlar va moliyalashtirish modelining tafsilotlari: xususiy sektor yoki xalqaro sheriklar bilan shartnomalar mavjudmi — ma'lum emas;
• "birinchi" da'vosining tasnifi: boshqa universitetlarda mavjud AI tashabbuslari bilan qaysi jihatdan farqlanadi — aniqlik talab etiladi.

Bu savollarni javoblash uchun universitet vakillari, loyiha rahbarlari va vazirlikdan qo'shimcha ma'lumot so'rash lozim. Ayniqsa, tijoriylashtirish mexanizmlari, IP siyosati va laboratoriya faoliyatining moliyaviy barqarorligi jurnalistik diqqat markazida bo'lishi kerak.

Amaliy tavsiyalar: talabalar va sanoat uchun keyingi qadamlar

Laboratoriyadan maksimal foyda olish uchun amaliy choralar quyidagicha bo'lishi kerak:

• universitet va vazirlik laboratoriyaning texnik imkoniyatlari va moliyalashtirish planini oshkora e'lon qilish;
• sanoat bilan hamkorlik shartlari va IP siyosatini aniqlashtirish hamda oddiy protseduralar joriy etish;
• kurslar va laboratoriya taqvimini talabalar uchun oldindan e'lon qilish, shunda loyihalar va amaliy mashg'ulotlarga tayyorgarlik ko'rish osonlashadi;
• muvaffaqiyatli prototiplar uchun inkubatsiya va akseleratsiya mexanizmlarini ishlab chiqish.

Bu choralarning amalga oshirilishi laboratoriyaning ta'limiy samaradorligini oshiradi va sanoat bilan real hamkorlikni rag'batlantiradi.

Xulosa va nima kutish mumkin

Inha University Tashkentda ochilgan sun'iy intellekt laboratoriyasi ta'lim va amaliy tadqiqotlarni bog'lashga qaratilgan muhim tashabbus sifatida ko'rinadi. Rasmiy ochilish va namoyish qilingan talaba loyihalari laboratoriyaning praktika va prototiplashga yo'naltirilganligini ko'rsatadi, vazirlikning tijoriylashtirishga urg'usi esa bozorga yo'naltirilgan natijalar yaratish niyatini tasdiqlaydi. Shu bilan birga, laboratoriyaning texnik jihatlari, moliyalashtirish modelini va hamkorlik shartlarini aniq bilmasdan uning uzoq muddatli samaradorligini baholash qiyin. Kelgusida universitet va vazirlikdan jihoz va loyiha tafsilotlari, hamkorlik shartnomalari hamda tijoriylashtirish mexanizmlari haqida qo'shimcha ma'lumot kutish kerak. Jurnalistik tekshiruvlar ushbu noaniqliklarni bartaraf etib, laboratoriyaning hududdagi AI ta'limi va sanoat integratsiyasidagi haqiqiy o'rnini aniqlashga yordam beradi. (Body word count: 1103)