KOICA–TIU–Cheju Halla AI Training Center: O‘zbekistonda amaliy AI ta’limi va til texnologiyalari

KOICA–TIU–Cheju Halla AI Training Center Toshkent Xalqaro Universiteti (TIU) baza­sida tashkil etilgan birinchi xalqaro trening va amaliy loyihalar markazi sifatida 2026 yil bahorida ilk guruhni bitiruvga chiqarib, O‘zbekistonda sun’iy intellekt bo‘yicha amaliy kadrlar tayyorlashga qaratilgan dasturiy faoliyatni boshladi. Markaz KOICA (Korea International Cooperation Agency) va Janubiy Koreyaning Cheju Halla universiteti bilan hamkorlikda ishga tushirilgan bo‘lib, uning faoliyati asosida o‘quv kurslari, laboratoriyalar, hackathonlar va mahalliy sheriklar bilan loyihaviy ishlanmalar amalga oshirilmoqda.

Qisqacha voqea tavsifi

2026 yil bahorida markaz bir qator treninglar, seminarlar va “AI for Uzbekistan” nomli hackathonni o‘tkazdi. Hackathonning bosh mukofoti 'Voice the Ballot' nomli loyiha bo‘lib, u ovozdan matnga (speech-to-text) yo‘nalishidagi prototipni taqdim etdi. Rasmiy axborotga ko‘ra, bu loyiha o‘zbek tili bilan bir qatorda jami o‘n bir Markaziy Osiyo tilini qamrab olishni namoyish etdi. Shuningdek, TIU markaz faoliyatiga bog‘liq ravishda sentyabr oyidan boshlab yangi AI kafedrasini ochish rejasini ma’lum qilgan – bu universitetning 2026–2027 o‘quv yiliga bog‘langan tashabbus sifatida taqdim etilmoqda.

Sherikliklar va institutlararo kelishuvlar

Markaz o‘z faoliyati doirasida bir qator mahalliy ta’lim, sanoat va tadqiqot muassasalari bilan hamkorlik shartnomalarini imzoladi. Rasmiy ma’lumotlarda ko‘rsatilishicha, kelishuvlar Digital Education Technologies, IT Investment Center (ITIC), UIC Software Company, PDP University, Westminster University va Digital Technologies & AI Research Institute (AIRI.UZ) kabi tashkilotlarni qamrab oladi. Bu tomonlar bilan hamkorlik kurslar, loyihaviy mashg‘ulotlar, ustozlar almashinuvi va ilmiy hamkorlikni yo‘lga qo‘yish maqsadida amalga oshirilmoqda. Bunday hamkorliklar mahalliy ishlab chiqaruvchilar va ilmiy markazlar uchun resurslar, amaliy laboratoriya tajribalari hamda mehnat bozoriga mos kadrlar tayyorlash imkoniyatini oshiradi.

'Voice the Ballot' va til texnologiyalari amaliyoti

Hackathon g‘olibi bo‘lgan 'Voice the Ballot' ovozdan matnga platformasi markaziy voqea sifatida ta’kidlandi: loyiha ishtirokchilari nutqni yozuvga aylantirish prototipini qurdilar va bu prototip bir nechta hududiy tillarni qamrab olishni ko‘rsatdi. Rasmiy manbalar loyihaning o‘n bir Markaziy Osiyo tilini qamrab olishini aytadi, ular orasida o‘zbek tili ham mavjud. Bunday yechimlar davlat xizmatlari, onlayn ta’lim platformalari, media va hujjatlarni avtomatik qayd etish uchun ahamiyatga ega bo‘lishi mumkin. Markazda o‘tkazilgan hackathon muhitida ishtirokchilar nazariy bilimlarni real ma’lumotlar va tajriba bilan uyg‘unlashtirib, tez prototiplash metodlari va model sinovlari orqali amaliy natijalarni ko‘rsatdilar.

Nima uchun bunday markazlar muhim?

O‘zbekistonda 2026 yilda davlat va universitetlar sun’iy intellekt bo‘yicha kadrlar tayyorlash, lablar ochish va raqamli xizmatlarni mahalliylashtirish strategiyasini jadal ilgari surmoqda. KOICA–TIU–Cheju Halla markazi shu siyosatni amalda qo‘llab-quvvatlaydi: xalqaro resurs va tajribani mahalliy o‘quv muhitiga olib kirish orqali tezkor ta’lim imkoniyatlarini yaratadi. Ayniqsa til texnologiyalari sohasida mahalliy yechimlar yaratish – o‘zbek tilida nutqni matnga aylantirish, avtomatik subtitr va nutq yordamini shakllantirish – davlat xizmatlari va ta’lim platformalari uchun bevosita amaliy ahamiyatga ega.

Texnik tafsilotlar va noma’lum jihatlar

Markaz va hackathon haqida e’lon qilingan ma’lumotlar loyiha natijalarini ta’kidlaydi, ammo texnik tafsilotlar – ya’ni 'Voice the Ballot' loyihasida qaysi asosiy modellar, ma’lumot to‘plamlari yoki annotatsiya metodlari ishlatilgani – rasmiy sahifalarda batafsil ko‘rsatilmagan. Shuning uchun bu g‘oya sanoat darajasidagi ochiq manba loyiha yoki ichki prototip ekanligi noma’lum. Bundan tashqari, markazning uzoq muddatli moliyalashtirilishi, infratuzilma xarajatlari va muntazam kurslar uchun zarur bo‘lgan resurslar haqida to‘liq ma’lumot ochiqlanmagan. Bu esa barqarorlik va kengayish imkoniyatlarini baholashda muhim omil bo‘ladi.

Texnologik jihatdan nutqdan matnga tizimlarni ishlab chiqish katta miqdorda sifatli annotatsiyalangan ma’lumotlar, haqiqiy nutq namunalarining xilma-xilligi va hisoblash resurslarini talab qiladi. Hackathonlar va qisqa muddatli kurslar boshlang‘ich prototiplar va ma’lumotlar yaratishda yordam beradi, ammo sanoat standartidagi yechimni joylashtirish uchun uzoq muddatli ma’lumot yig‘ish, professional annotatsiya va tekshirish jarayonlari, hamda texnik qo‘llab‑quvvat zarur bo‘ladi.

Kimlar va qanday sohalarga ta’sir qiladi

Markaz faoliyati bir qator manfaatdor guruhlar uchun amaliy foyda keltirishi mumkin:

• Talabalar va yosh mutaxassislar: amaliy mashg‘ulotlar, portfel loyihalar va tajriba orqali ish bozoriga tayyorlanish imkoniyati oshadi.
• Universitetlar va ilmiy muassasalar: yangi kafedra va hamkorliklar kurslar, ilmiy ishlar va laboratoriyalarni rivojlantirishga turtki beradi.
• Davlat organlari va kompaniyalar: tilga asoslangan xizmatlar, onlayn ta’limda avtomatik subtitrlar, ma’lumotlarni nutq orqali qabul qilish kabi texnologiyalarni sinovdan o‘tkazish va integratsiyalash imkoniyati paydo bo‘ladi.
• Fuqarolik jamiyati va jurnalistika: saylov monitoringi, jamoatchilik murojaatlarini avtomat qayd etish va shaffoflikni oshirish imkoniyatlari mavjud.

Keyingi qadamlar va imkoniyatlar

Kelgusida quyidagi amaliy bosqichlar markaz va umumiy ekotizim uchun muhim bo‘ladi: TIU tomonidan e’lon qilingan AI kafedrasi ochilgach, uning o‘quv dasturi, professor-o‘qituvchilar tarkibi va laboratoriya rejasi jamoatchilikka taqdim etilishi kutilmoqda. Akademik dasturlar orqali amaliy laboratoriyalar va loyiha ishlari barqaror ravishda olib borilsa, hackathonlarda paydo bo‘lgan g‘oyalar sinovdan muvaffaqiyatli o‘tib sanoat va davlat xizmatlariga integratsiyalanishi mumkin. Shuningdek, mahalliy tashkilotlar va institutlar bilan imzolangan kelishuvlar doirasida malaka oshirish kurslari va qo‘shma tadqiqot loyihalari rivojlanadi.

Biroq barqaror natija olish uchun moliyaviy barqarorlik, uzoq muddatli ma’lumot yig‘ish strategiyasi va mavjud mehnat bozori talablariga mos o‘quv yondashuvi talab etiladi. Markaz va uning hamkorlari bu bo‘limlarni ham to‘ldirsa, O‘zbekistonda sun’iy intellekt infratuzilmasi va mahalliy til texnologiyalari sezilarli darajada kuchayishi mumkin.

Xulosa

KOICA–TIU–Cheju Halla AI Training Center 2026 yil bahoridagi faoliyati bilan O‘zbekistonda amaliy AI ta’limi va til texnologiyalari bo‘yicha konkret misol yaratdi. Bitiruv cohorti, hamda 'AI for Uzbekistan' hackathonidagi 'Voice the Ballot' loyihasi til asosidagi AI yechimlarini ishlab chiqish bo‘yicha boshlang‘ich natijalarni ko‘rsatdi. Shu bilan birga, loyiha texnik tafsilotlari va markazning moliyaviy barqarorligi haqida ochiq savollar qolmoqda. Agar TIU kafedrasi va markaz davomiy resurslar hamda keng doiradagi hamkorlikni jamlasa, bu tashabbus O‘zbekistonda AI sohasida qo‘llaniladigan ko‘nikmalar, mahalliy modellar va xizmatlarni rivojlantirishga real hissa qo‘shishi mumkin.

Manba: asl material ↗